Akaryakıt istasyonları artan işletme maliyetleri, yüksek faiz, kredi kartı komisyonları ve sürekli değişen akaryakıt fiyatları nedeniyle giderek ağırlaşan bir finansman krizinin içine sürüklendi.
İYİ Parti Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu, Türkiye genelindeki akaryakıt bayilerinin yaşadığı ekonomik sıkıntıları Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verdiği 18 maddelik yazılı soru önergesiyle TBMM gündemine taşıdı.
Türkoğlu, özellikle kredi kartı komisyonlarının bayiler üzerindeki yüküne dikkat çekerek, akaryakıt istasyonlarının yüksek cirolarına rağmen gerçek anlamda sürdürülebilir bir kârlılığa sahip olup olmadığının ortaya konulmasını istedi.
“100 LİRALIK AKARYAKITTA 3 LİRA KOMİSYON!”
Önergede verilen örnek, bayilerin karşı karşıya olduğu mali yükü gözler önüne seriyor.
Litre fiyatı 102 TL olan bir akaryakıtta yüzde 3’lük POS komisyonu yaklaşık 3,06 TL/litre anlamına geliyor.
Günde 10 bin litre akaryakıt satan bir istasyon açısından yalnızca POS komisyonunun günlük maliyeti yaklaşık 30 bin 600 TL’ye ulaşıyor.
Üstelik bu hesabın içerisinde personel, elektrik, kira, bakım, sigorta, vergi, SGK, otomasyon ve diğer işletme giderleri bulunmuyor.
Türkoğlu, bu tabloya dikkat çekerek şu soruyu gündeme taşıdı:
“Bayi sermayeyi koyuyor, ürünü satın alıyor, stok riskini taşıyor, çalışan istihdam ediyor, vergisini ve SGK’sını ödüyor. Satışın parasını tahsil ederken bir de bankaya komisyon ödüyor. Peki soruyorum; akaryakıt bayisi işletme sahibi mi, finans kuruluşlarının tahsilat aracısı mı?”
“FİYAT ARTTIKÇA BAYİNİN SERMAYE İHTİYACI DA ARTIYOR”
Akaryakıt fiyatlarındaki hızlı değişimin yalnızca vatandaşın cebini değil, istasyonların işletme sermayesini de doğrudan etkilediğine dikkat çekilen önergede, fiyat yükseldiğinde bayinin aynı miktardaki ürünü yeniden satın alabilmek için çok daha fazla sermayeye ihtiyaç duyduğu da vurgulandı.
Fiyat düşüşlerinde ise stok değerlerinde oluşan kayıpların bayilerin üzerinde kaldığı yönündeki sektör şikâyetlerinin araştırılması istendi.
Türkoğlu, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na şu can alıcı soruyu yöneltti:
“Akaryakıt istasyonlarının gerçek kârlılığı ile işletmenin ihtiyaç duyduğu sermaye arasındaki makas ne kadar açıldı?”
MECLİS’TE 18 MADDELİK FİNANSMAN SORGUSU
Türkoğlu, Bakanlığa verdiği önergeyle akaryakıt sektörünün finansal sürdürülebilirliğine ilişkin kapsamlı verilerin açıklanmasını istedi.
Önergede;
Türkiye genelindeki akaryakıt istasyonu sayısının, son 5 yıldaki kartlı satış hacminin, bayilerin bankalara ödediği POS ve diğer kartlı ödeme maliyetlerinin, 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki ortalama POS komisyon oranlarının, finansman maliyetleri nedeniyle faaliyetini sonlandıran veya istasyonunu devreden bayi sayısının, bayilerin gerçek işletme sermayesi ihtiyacının, akaryakıt fiyatlarındaki değişimin stok değerleri üzerindeki etkisinin açıklanması istendi.
“BAYİLERİN SIRTINDAKİ FİNANSMAN YÜKÜ HAFİFLETİLMELİ”
Önergede ayrıca akaryakıt bayilerinin finansman yükünü azaltmak amacıyla POS komisyonlarının sınırlandırılması, vergi matrahında belirli maliyetlerin dikkate alınması, özel işletme sermayesi kredileri, faiz desteği ve KGF benzeri finansman mekanizmaları oluşturulup oluşturulmayacağı da Bakanlığa soruldu.
Türkoğlu, BDDK, Merkez Bankası, Bankalararası Kart Merkezi ve Rekabet Kurumu ile ortak bir düzenleme yapılıp yapılmayacağının da açıklanmasını istedi.
“AKARYAKIT BAYİSİ BANKALARIN TAHSİLAT MEMURU DEĞİLDİR!”
Türkoğlu’nun açıklamasının en çarpıcı bölümünü ise şu ifadeler oluşturdu:
“Sermayeyi bayi koyuyor, riski bayi taşıyor, istihdamı bayi sağlıyor, vergiyi bayi ödüyor. Ama kartlı tahsilatın maliyetini de yine bayi üstleniyor. Böyle bir ticaret düzeni sürdürülebilir değildir.”
Türkoğlu, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ayrıca akaryakıt bayilerinin yüksek maliyetli kredilere veya kişisel varlıklarına başvurmadan faaliyetlerini sürdürebilmeleri için kapsamlı bir sektör risk analizi yapılıp yapılmadığını da sordu.
Önergenin son maddesinde ise Bakanlığa doğrudan şu soru yöneltildi:
“Akaryakıt istasyonu sahiplerinin giderek artan finansman yükü karşısında ‘işletme sahibi mi, finans kuruluşlarının tahsilat aracısı mı?’ konumuna düşmesini engelleyecek kapsamlı bir düzenleme yapılması konusunda Bakanlığınızın takvimi nedir?”
İYİ Parti Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu, akaryakıt bayilerinin yaşadığı finansman sorunlarının yalnızca sektör temsilcilerinin değil, doğrudan istihdamın, vergi gelirlerinin ve akaryakıt arzının sürdürülebilirliği açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
