Beyaz Et Sektöründe Kayyum Alarmı
Manşet Yorum - Türkiye'nin önde gelen beyaz et üreticisi firmalarına yönelik başlatılan ve kamuoyunda "denetim kayyumu" olarak yankı bulan süreç, hayvancılık politikaları ve toplum sağlığı açısından mercek altına alındı. Bursa Veteriner Hekimler Odası Başkanı Melike Baysal, konuya ilişkin yaptığı kapsamlı açıklamada, yaşanan gelişmeleri yalnızca birkaç şirket üzerinden okumanın büyük bir eksiklik olacağını vurguladı. Meselelerin doğrudan Türkiye'nin gıda arz güvenliği, hayvancılık vizyonu ve vatandaşın ucuz proteine erişim hakkı ile ilgili olduğunu ifade etti.
Neoliberalizm Tarım ve Hayvancılığı Vurdu
Dünyada 1980'li yıllardan itibaren hakim olan neoliberal ekonomi politikalarının kamuyu üretimden çektiğini ve piyasaları tamamen serbestleştirdiğini hatırlatan Baysal, bu dönüşümün faturasının ağır olduğunu belirtti. Türkiye'de de tarımsal ve hayvansal destekleme politikalarının zayıfladığına dikkat çeken BVHO Başkanı, artan maliyetler karşısında küçük ve orta ölçekli üreticilerin sistemin dışına itildiğini ve gıda üretiminin giderek daha kırılgan bir yapıya büründüğünü ifade etti.
Baysal, hayvancılık sektörünün bu küresel ve ulusal dönüşümden en derin yarayı alan alanların başında geldiğini vurguladı.
Kırmızı Et Ulaşılamaz Oldu, Gözler Beyaz Ette
Bugün kırmızı ette yaşanan fiyat krizinin arkasında; yem hammaddelerinde dışa bağımlılık, enerji, ilaç, yakıt ve işçilik maliyetlerindeki fahiş artışlar ile ithalata dayalı geçici çözümlerin yattığını belirten Melike Baysal, şu ifadeleri kullandı:
"Kırmızı et fiyatları ülkemizde uzun yıllardır tartışılıyor ve çözüm hep ithalatta aranıyor. Ancak ithalatın kalıcı bir çözüm olmadığı artık net bir şekilde görülmüştür. Kırmızı et, milyonlarca vatandaşımız için artık ulaşılması güç bir gıda haline gelmiştir. Tam da bu noktada beyaz et, ülkemizin en hayati ve en kritik protein kaynağı olarak öne çıkmaktadır."
Fiyat Dengesi 4 Kat Bozuldu
Gelişmiş ülkelerdeki et piyasası parametrelerine de değinen Baysal, dünyada kırmızı et ile beyaz et arasında ortalama 1'e 4 oranında bir fiyat dengesi bulunduğunu aktardı. Normal şartlarda beyaz etin kilogramı 100 lira iken kırmızı etin 400 lira seviyelerinde olması gerektiğini belirten Baysal, Türkiye'de ise kırmızı et fiyatlarının birçok bölgede 800 TL'nin üzerine çıkarak bu rasyonel dengeyi tamamen bozduğunu ifade etti.
Bu yapısal bozulma nedeniyle, kanatlı eti sektörüne yapılacak her türlü idari müdahalenin sadece anlık fiyat odaklı değil, ülkenin genel gıda güvencesi penceresinden değerlendirilmesi gerektiği uyarısı yapıldı.
Dev Bir Ekonomik Zincir ve Güvenli Liman
Kanatlı eti sektörünün, sıkı denetim mekanizmaları ve organize yapısıyla Türkiye'nin en güvenilir hayvancılık alanı olduğunu belirten Baysal, sektörün büyüklüğünü şu sözlerle özetledi:
"Bu alan yalnızca birkaç üretici firmadan ibaret değildir; damızlık işletmelerinden yem sanayine, nakliyeden kesimhanelere, laboratuvarlardan ihracata uzanan devasa bir ekonomik zincirdir. Sektörde binlerce yetiştirici, veteriner hekim, tekniker ve emekçi gece gündüz çalışmaktadır. Veteriner hekimlerin yürüttüğü biyogüvenlik uygulamaları, hastalık kontrol programları ve izlenebilirlik mekanizmaları sayesinde bu sektör, halkımıza en güvenilir ve en ekonomik hayvansal proteini sunmaktadır."
"Üretimi Cezalandırmayın, Güçlendirin"
Hukuki süreçlere ve rekabet kurallarına her zaman saygılı olunması gerektiğini, varsa aykırılıkların hukuk çerçevesinde elbette araştırılması gerektiğini kaydeden Bursa Veteriner Hekimler Odası Başkanı Melike Baysal, yapısal reformlar olmadan fiyatların düşmeyeceğini söyledi. Üretim maliyetleri, yem fiyatları, enerji giderleri ve döviz baskısı görmezden gelinerek yapılacak "idari müdahalelerin" fiyatları kalıcı olarak düşürmesinin gerçekçi bir beklenti olmadığını ekledi.
Baysal, açıklamasını şu hayati çağrı ile sonlandırdı:
"Türkiye'nin ihtiyacı kayyum uygulamaları ya da günü kurtaran geçici tedbirler değil; üretimi artıran, yetiştiriciyi koruyan, yem maliyetlerini düşüren, hayvancılığı planlayan uzun vadeli politikalardır. Kırmızı et fiyatlarını düşürebiliyorsak bunu sonuna kadar destekleriz. Ancak bunu yapamadığımız bir ortamda, toplumun elinde kalan son büyük hayvansal protein kaynağı olan beyaz et üretimini zora sokacak adımlardan kaçınmak zorundayız. Unutulmamalıdır ki gıda güvenliği yalnızca ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda bir halk sağlığı ve ulusal güvenlik meselesidir. İthalatı teşvik eden değil, yerli üretimi güçlendiren politikalara ihtiyacımız var."
