Arz - Talep = Ekonomi
İktisadın en temel, en basit kuralları arz/talep üzerine kurulmuştur ve bu kurallar evrenseldir.
Bir hizmet veya ürün toplumun talebinden daha az arz ediliyorsa fiyat yükselir ve enflasyon baskısı oluşturur.
Tam tersi, hizmet veya ürün arzı talebin üstündeyse fiyatlar ilk önce sabitlenir, pozisyon devam ederse enflasyona negatif etki yapar.
Ancak her iki durumda süreklilik ve üstüne bir artışla devam ederse ekonomi dengeleri ile birlikte toplumsal yapı da zarar görür.
Arz talep konusu oldukça geniş anlatılması gereken bir konu. Biz bu konunun halihazırda ülke ekonomisinde nasıl anlamlandırıldığına ve sonuçlarına bakalım.
Mevcut siyasi erk ve ekonomi yönetimi, talebi kısarak arz fazlası oluşturmaya çalışarak enflasyonu baskılamaya çalışıyor. Maalesef ekonominin kendi dinamiklerini inkar eden bu davranış sonucunda enflasyon sadece mevsimsel etkiler, iklim ve yağış rejimindeki değişikliklere bağlı olarak düşüş trendine giriyor. Elbette ki bu düşüşün sürekliliği olmuyor. Oluşan kırılgan ekonomik düzen sayesinde en ufak bir aksi durumda enflasyon düştüğünden fazla yükseliyor.
İktidarın ekonomi yönetimi talebi baskılamak için üreticilerin maliyetlerini arttırıcı uygulamalar (aşırı vergi, fiyatı devlet kontrolünde olan üretim girdi fiyatlarının arttırılması) ile ürün fiyatları yükseliyor. İlk bakışta enflasyonu yükseltse bile talep daralmasından dolayı fiyatlar sabitleniyor ve uzun vadede talep oluşmayacağı için fiyatlar sabit kalıyor.
Eğer bu tedbirler de yetmezse tüketicinin satın alma gücünü kısıtlayacak uygulamalar devreye giriyor.
Bu tedbirler başlıca;
1. Tüketicinin gelirlerini reel enflasyon karşısında eritmek.
2. Ürün ve hizmetler üzerine maliyetten ari yeni vergiler icat etmek veya mevcut vergileri arttırmak.
Böylece ekonomi yöneticileri bir taşla iki kuş vurmak istiyor. Bir yandan talebi kısarak enflasyonu frenlemek, diğer yandan da bütçeye gelir sağlamak.
Bu uygulamalar kısa vadede faydalı görünse de, orta ve uzun vadede ülke ekonomisinin ve dolayısı ile tüm ülke vatandaşlarının canına ot tıkar.
Maliyetlerin arttırılması, vergilerin yükseltilmesi ve reel gelirlerin düşmesiyle oluşacak talep daralması üretimin azalması, nihayetinde durması ve bu döngüye dayanamayanların piyasadan çekilmesi ekonomik intihardan başka bir sonuç getiremeyeceğin İktisat Fakültelerinde iktisadi giriş ve makro-mikro iktisat derslerini alan her kişi idrak edebilir.
Ülke ekonomilerini büyük yapan en etkili faktör üretim gücüdür. İkinci faktör ise ülke yaşayanlarının satınalma gücüdür.
Gerisi bu iki önemli faktörü tanımlayan ve tamamlayan ara elemanlardır.