Yarın Çok Geç Olabilir
Deprem riskine karşı Türkiye'nin sanayi haritası yeniden çizilmeli; üretim güvenli bölgelere taşınmalı, demiryolu ve Mersin Limanı eksenli yeni bir lojistik koridor oluşturulmalıdır.
Türkiye'nin önünde ertelenmemesi gereken stratejik bir karar duruyor. Bu karar yalnızca ekonomiyi değil, ülkenin üretim gücünü, ihracatını ve geleceğini ilgilendiriyor.
Bugün sanayimizin önemli bir bölümü Marmara Bölgesi'nde yoğunlaşmış durumda. Aynı bölgede nüfus, finans, limanlar ve kritik üretim tesisleri de kümelenmiş bulunuyor. Ancak bu tablo, deprem gerçeği karşısında her geçen gün daha büyük bir risk oluşturuyor.
Bugün Türkiye'de üretilen ekonomik değerin yaklaşık yüzde 50'si; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli, Tekirdağ ve Sakarya olmak üzere yedi ilde yoğunlaşmaktadır. Üretim, sanayi, finans, ihracat ve lojistik faaliyetlerinin bu ölçüde sınırlı bir coğrafyada toplanması, ekonomik verimlilik sağlarken aynı zamanda ciddi bir kırılganlık da oluşturmaktadır. Özellikle Marmara merkezli olası büyük bir deprem, yalnızca bölgesel bir afet değil; Türkiye ekonomisinin yaklaşık yarısını doğrudan etkileyebilecek, tedarik zincirlerini kırabilecek ve ülke genelinde üretim ile ihracatı uzun süre sekteye uğratabilecek stratejik bir risk anlamına gelmektedir.
Olası büyük bir deprem yalnızca can kaybına yol açmayacak; üretimi durduracak, ihracatı aksatacak ve Türkiye ekonomisini uzun yıllar etkileyebilecek sonuçlar doğuracaktır.
Bu nedenle sanayinin planlı ve kademeli biçimde İç Anadolu'ya taşınması artık bir tercih değil, stratejik bir zorunluluktur.
Hükümetin son dönemde açıkladığı yatırım teşvikleri bu açıdan önemli bir başlangıçtır. Deprem riski yüksek bölgelerden güvenli bölgelere yapılacak yatırımlara yönelik vergi avantajları, finansman destekleri, yatırım yeri tahsisleri ve organize sanayi bölgelerine sağlanan teşvikler doğru yönde atılmış adımlardır. Ancak teşvikler tek başına yeterli değildir. Türkiye'nin somut hedefleri, takvimi ve yol haritası olan bir Sanayi Yer Değiştirme Master Planına ihtiyacı vardır.
İç Anadolu, bu dönüşümün doğal merkezidir. Konya'dan Kayseri'ye, Eskişehir'den Karaman'a kadar uzanan üretim koridoru; geniş sanayi alanları, planlanabilir şehirleşme ve gelişmeye açık altyapısıyla Türkiye'nin yeni sanayi üssü olabilir.
Ancak sanayi yalnızca taşınmaz; güçlü bir lojistik ağ ile desteklenir. Bunun için demiryolu yatırımları hızlandırılmalı, üretim merkezleri Mersin Limanı'na yüksek kapasiteli yük trenleriyle bağlanmalıdır. En düşük maliyetli ve en çevreci taşıma modeli olan demiryolu, ihracatçının rekabet gücünü artırırken kara yollarındaki yükü de azaltacaktır. İç Anadolu-Mersin demiryolu koridoru, Türkiye'nin yeni kalkınma ekseni hâline gelebilir.
Dünyada güçlü ekonomiler sadece üretim yapan ülkeler değildir; üretimini risklere karşı koruyan ülkelerdir. Bugün atılacak planlı adımlar, yarın yaşanabilecek büyük kayıpları önleyebilir.
Depremi bekleyip yaraları sarmaya çalışmak yerine, bugünden üretimi güvence altına almak zorundayız.
Çünkü sanayi sadece fabrikalardan ibaret değildir; sanayi, istihdamdır, ihracattır, millî gelirdir, bağımsızlıktır.
Ve bu yüzden...
Yarın gerçekten çok geç olabilir.